JA Teline V - шаблон joomla Форекс
23
Wed, Oct

Το Σπουργίτι

EX LIBRIS
Typography

Ευγενία Κριτσέφσκαγια

Γιοβάννα:  η Ελληνίδα σταρ της Σοβιετικής Ένωσης

ιοβάννα"Κομμάτια ζωής.
Υλικά ζωής.
Μαζεύτηκαν...
Μαζεύονται ερήμην μου,
ενώ με διαπερνά και  τη διαπερνώ.
Ανακατεύω, ψάχνω,
ανασαίνω δυνατά,
ονειρεύομαι
γελάω...κλαίω...βράζω...
Αυτό το βράσιμο, αυτόν τον ατμό,
ζωγραφίζω."

Αυτοί οι στίχοι ανήκουν στην ποιήτρια, πεζογράφο και δραματουργό Γιοβάννα. Μάλλον ανήκουν στην νυν ποιήτρια, πεζογράφο και δραματουργό Γιοβάννα. Γιατί αν αυτό το κείμενο γραφόταν 35 χρόνια πριν, θα μιλούσαμε για την τραγουδίστρια Γιοβάννα, καταπληκτική, σπάνια ερμηνεύτρια, με εξίσου ένδοξο όνομα και διεθνή καριέρα με την Νανά Μούσχουρη, τη Βίκυ Λέανδρος.
Η Γιοβάννα εγκατέλειψε τη μεγάλη σκηνή από το 1980, αποφασισμένη να πραγματώσει το μεγάλο λογοτεχνικό της ταλέντο: οι πραγματικά ταλαντούχοι άνθρωποι δεν εκδηλώνουν σχεδόν ποτέ το ταλέντο τους μόνο σε έναν τομέα, σε μια και μόνο τέχνη. Έτσι και η Γιοβάννα, περνώντας σε μια άλλη φάση της ζωής της, από την πρώτη της νιότη στην ωριμότητα, όπως θα έλεγαν  οι εικαστικοί, αντάλλαξε το μικρόφωνο με την πέννα. Και ανέπτυξε το ποιητικό της ταλέντο, έχοντας για μέντορα τον πολύπλευρο και πολυμήχανο Γιάννη Ρίτσο.
Ακριβώς μισό αιώνα πριν, το πλούσιο σε αστέρες καλλιτεχνικό στερέωμα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης διέσχισε ένας λαμπερός κομήτης, που άφησε στο πέρασμά του ανεξίτηλο ίχνος: το 1963 έφτασε στη Μόσχα για πολύμηνες περιοδείες ο Μίμης Πλέσσας, φέρνοντας μαζί του μια 25χρονη τραγουδίστρια τη Γιοβάννα, νικήτρια του Διεθνούς Φεστιβαλ Τραγουδιού μεγάλου κύρους στο Σόποτ (Πολωνία), όπου συναγωνίζονταν οι εκπρόσωποι 25 χωρών!

ιοβάννα


Η πολωνική πόλη και το Φέστιβαλ όχι μόνο παραδόθηκαν«αμαχητί» στη νεαρά Ελληνίδα, την προσκήνησαν κυριολεκτικά οι περισσότερες Δημοκρατίες της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης. Στη Γεωργία δε η Γιοβάννα έγινε εθνική σταρ και οι γεωργιανές μητέρες έδιναν το όνομά της στις νεογέννητες κόρες τους! Οι σημερινές 25χρονες Γιοβάννες γνωρίζουν τα τραγούδια της «νονάς» τους καλύτερα από ό, τι οι συνομίληκες τους Ελληνίδες.

ιοβάαννα_στο_σόποτ

Ιοβάννα στο Σόποτ

Στο μυθιστόρημά της «Βαμμένος ήλιος» η Γιοβάννα θα γράψει χρόνια αργότερα: «Η ζωή ανήκει σε όλους και η προσφορά πρέπει να είναι αμφίδρομη. Διαφορετικά είναι λεηλασία».
Λοιπόν, η Γιοβάννα, αφού έδωσε στη Σοβιετική Ένωση πάνω από 150 συναυλίες, έλαβε ως αντίτιμο από τους σοβιετικούς θεατές την πιο ειλικρινή αγάπη και ευγνωμοσύνη. Τον πιο βαθύ θαυμασμό, τον πιο θερμό ενθουσιασμό.
Η τραγουδίστρια και οι θαυμαστές της αντάλλαξαν πολύτιμα, αντάξια δώρα.
Στα τέλη του φετινού Απρίλη είχα την τύχη να ακούσω την Γιοβάννα ζωντανά σε ένα από τα πιο ζεστά στέκια της Αθήνας, στο «Αγγέλων Βήμα» της οδόυ Σατωβριάνδου. Τραγούδησε για λιγοστούς φίλους, λίγο κρυωμένη και βραχνιασμένη, αλλά πολύ οικεία και νεανική.


Δεν έτυχε να την ακούσω τότε στη Μόσχα, όταν γέμιζε τις μεγαλύτερες αίθουσες συναυλιών, ήμουν ακόμα μαθήτρια του Δημοτικού, και όταν ήρθα στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του ΄80, η Γιοβάννα είχε ήδη εγκαταλείψει τη σκηνή.
Στα τέλη του Απρίλη του 2014 είδα, λοιπόν, την Γιοβάννα ζωντανά για πρώτη φορά. Μου θύμισε πολύ έντονα το Σπουργίτι- την Εντίθ Πιάφ, το πραγματικό όνομα της οποίας είναι Εντίθ Γιοβάννα Γκασιόν! Και όταν η Γιοβάννα ερμήνευσε το «Non, rien de rien…» αυτή η ομοιότητα απέκτησε διάσταση...

ιοβάννα_απρίλης_2014
Δεν ξέρω, αν θα έβαζα σήμερα ν΄ακούσω τους παλιούς δίσκους της Γιοβάννας, τα τραγούδια, με τα οποία κατέκτησε τότε την Σοβιετική Ένωση, αν και το «Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου...» παραμένει αναμφισβήτητα κλασικό.
Στους ταραγμένους καιρούς μας η Πιάφ, αλλά και ο Καββαδίας, τον οποίον η Γιοβάννα ερμήνευσε ανατριαχιαστικά, ταιριάζουν περισσότερο. Και ήμουν πανευτυχής, που τα άκουσα από τα χείλη της.

1.     «Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου...»

Μια σταγόνα βροχής στο χώμα
Ύστερα
ο ήλιος
Γεννήθηκα

Η Ιωάννα Φάσσου Καλπαξή γεννήθηκε στην Αμαλιάδα το 1938, στην οικογένεια του γνωστού ζωγράφου Κώστα Φάσσου.
Στα 14 της άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα όπερας στο Ωδείο Αθηνών.
Βέβαια, στο Ωδείο δεν είχαν ιδέα, ότι η νεαρή τραγουδίστρια Γιοβάννα που τραγουδούσε με την ελαφρά ορχήστρα στο ραδιόφωνο, και η νεαρά ταλαντούχα δεσποινίς Ιωάννα Φύσσα, η μελλοντική ντίβα της όπερας, ήταν το ίδιο πρόσωπο: οι φοιτητές του Ωδείου – ειδικά οι πολλά υποσχόμενοι – απαγορευόταν να ασχολούνται με την ελαφρά μουσική!
Η όπερα περίμενε να αγκαλιάσει την Ιωάννα, αλλά μάταια. Η Γιοβάννα νίκησε την Ιωάννα, και η ελαφρά μουσική – την όπερα.

ιοβάννα
Το 1959, 55 χρόνια πριν, η Γιοβάννα πήρε μέρος στο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης, και τον επόμενο χρόνο απέσπασε το δεύτερο βραβείο για το τραγούδι Καλοκαιράκι του Σπήλιου Μεντή, το οποίο αργότερα θα συγκλονίσει το σοβιετικό κοινό.
Το 1962, επροσωπώντας τα χρώματα της Ελλάδας, η Γιοβάννα θα νικήσει θριαμβευτικά στο Σόποτ της Πολωνίας, και η Ελλάδα για αρκετά χρόνια «θα χάσει» το προικισμένο της τέκνο: θα κάνει περιοδείες στην αρχή στη Σοβιετική Ένωση και μετά – σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον κόσμο.
Η ερμηνεία της κυριολεκτικά δυναμίτισε το σοβιετικό κοινό: το ίδιο θα συμβεί αργότερα με τον Τζό Ντασέν και την Μιρέιγ Ματιέ. Τα θέατρα της Μόσχας και του Λένινγκραντ ήταν κατάμεστα και για να βρεις εισιτήριο, έπρεπε να έχεις φιλενάδα την ταμεία. Εκτός αυτού, τους τυχερούς, που κατάφεραν να αγοράσουν εισιτήρια για την Γιοβάννα, ανάγκαζαν να αγοράσουν ταυτόχρονα και πολύ πιο ακριβά εισιτήρια για την θεατρική παράσταση στο...Θέατρο Τέχνης της Μόσχας!

ιοβάννα_στη_μόσχα


Από την σοβιετική τηλεόραση και το σοβιετικό ραδιόρωνο έρεε η μελωδική ελληνική γλώσσα: «Αν θυμηθείς τ΄όνειρό μου, σε περιμένω να ‘ρθείς»...Ήταν αδύνατο να επαναλάβεις αυτά τα άγνωστα λόγια, αλλά και οι δυο πρωτεύουσες σφυρίζανε αυτή την τρυφερή μελωδία ακατάπαυστα.
Ακόμα μεγαλύτερος θρίαμβος την περίμενε στη Γεωργία, όπου σε μια ιδιαίτερη τελετή οι αρχές της Τιφλίδας παρέδωσαν στην Γιοβάννα τα κλειδιά της πόλεως: η πρωτεύουσα της Γεωργίας «συνθηκολόγησε» χωρίς την παραμικρή «αντίσταση», κι εδώ υπήρχαν και υπάρχουν μέχρι σήμερα οι πιο πιστοί και αφοσιωμένοι της «ιππότες»...
Το 1980 η τραγουδίστρια διέκοψε ξαφνικά τις εμφανίσεις της. Μόλις στα 42 της χρόνια. Πιθανόν, η Γιοβάννα δεν ήθελε να αναλώσει το δεύτερο μισό της ζωής της, εμπλουτισμένο με γνώσεις και εμπειρίες, σε κάτι, όπου είχε αγγίξει ήδη την κορυφή...
Ήρθε η ώρα να ανέβει μια άλλη κορυφή

2.    Να καταλάβεις τη ζωή

Το πολύ γέλιο κλαίει.
Το πολύ κλάμα γελάει.
Δεν κατάλαβες, είπες, φίλε;
Τι να καταλάβεις, τη ζωή;
Ποιος την κατάλαβε ποτέ;
Τη ζεις.
Την ξέρεις.

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄80 συντελέστηκε η «τρίτη γέννηση» της Ιωάννας Φάσσου – για την τέχνη του Λόγου. Και αν ρωτήσεις σήμερα, ποιά είναι η Γιοβάννα, η νεολαία χωρίς δισταγμό θα απαντήσει: «Συγγραφέας».


Το μουσικό της παρελθόν έμεινε στη χρυσή εποχή της ελληνικής τέχνης – στις δεκαετίες του ΄60 -΄70. Όταν η ζωή, η πραγματικότητα έβραζαν στ΄αλήθεια, και όχι μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.
Σήμερα, «βράζοντας», η Γιοβάννα γράφει.
Πιθανόν, επειδή η εποχή εκείνου του στιλ, εκείνων των τραγουδιών, που την ανέβασαν στην κορυφή, έχει παρέλθει. Και για τα άλλα πράγματα η Γιοβάννα προτιμάει να μιλάει με άλλα μέσα- με τους στίχους, με τα μυθιστορήματα. Είτε με τα τραγούδια. Αλλά πλέον με τα δικά της, και όχι με τα ξένα. Και σε ερμηνεία άλλων καλλιτεχνών, και όχι σε δική της.
Πιθανόν, επειδή εκείνα που θέλει να πει η Γιοβάννα, δεν χωράνε πλέον στην φόρμα και την αντίληψη του τραγουδιού, γι΄αυτά απαιτείται η άπλα, η φόρα, το χαρτί...

ιοβάββα_και_γιάννης_κεσίσοφΙοβάννα και Γιάννης Κεσίσοφ

Οι φωτογραφίες είναι του Γιάννη Κεσίσοφ και Ξενοφώντα Λαμπράκη

www
Sign up via our free email subscription service to receive notifications when new information is available.