JA Teline V - шаблон joomla Форекс
24
Thu, Oct

Στη μνήμη του ναυάρχου Νικόλαου Παππα

ΙΣΤΟΡΙΑ
Typography

ΝΑΥΑΡΧΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΠΑΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2011

 

Σήμερα, στις 5 Απριλίου, απεβίωσε ο θρύλος του αντιδικτατορικού αγώνα, ναύαρχος Νικόλαος Παππας. Στη μνήμη του δημοσιεύουμε δυο παλαιότερα κείμενα του www.greekorbis.gr

 

 

(ΝΑΥΑΡΧΟΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΠΑΠΠΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ)

ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ: (αρχίζει η συζήτηση με αναφορά στα χρόνια της διαμονής του κυρίου Νικολόπουλου στη Νέα Υόρκη όπου είχε συναντήσει και τον κύριο Πετράκο ο οποίος ήταν αρχηγός της τάξης δοκίμων ναυτικών τα χρόνια που φοιτούσε ο κύριος Παππάς, παραιτήθηκε από το ναυτικό και πήγε στη Νέα Υόρκη όπου ασχολήθηκε με buisness. Έπαιξε μεταξύ άλλων σημαντικό ρόλο στον αντιχουντικό αγώνα που είχε οργανωθεί μέσα και από τους κύκλους των ομογενών Ελλήνων του εξωτερικού).
-Θέλω να σας δώσω ένα μικρό κειμήλιο κατ’ αρχήν για το αρχείο σας κύριε Παππά, ένα γράμμα που έγραψα 10/6/1973 εις τον κόνγκρεσμαν Ρόζενταλ, που ήταν ο μέγας μας άνθρωπος εκεί στην Ουάσινγκτον, εξαιρετικά αντιχουντικός, και έχω και το άρθρο εδώ που είχα γράψει στο περιοδικό nation,δυστυχώς δεν το βρήκα ολόκληρο, το βρήκα ‘πετσοκομμένο’ ένα κομμάτι του χειρογράφου «THE VELOS AFFAIR» , ένα άρθρο που έκανε πραγματικά καλά τη δουλειά του, αφού ακούστηκε πολύ το περιστατικό του ΒΕΛΟΣ εκείνες τις ημέρες.
(Εκείνη τη στιγμή μπήκε στο δωμάτιο η σύζυγος του κυρίου Παππά, κυρία Πούπα (χαιδευτικά), ιδιαίτερα φιλόξενη για να μας προσφέρει καφέ και κέικ. Επίσης έγινε αναφορά στο βιβλίο του κυρίου Κωστή Γκορτζή «ΤΟ ΒΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ»)


ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ: Κύριε Ναύαρχε, γνωρίζουμε ότι  την άνοιξη του 1973 εκδηλώθηκε το Κίνημα του Ναυτικού με σκοπό να χτυπηθεί και να πέσει η Χούντα. Το κίνημα αυτό λοιπόν προδώθηκε και κανείς δεν θα συμμετείχε σε ένα σχέδιο του οποίου η έκβαση διαγραφόταν πια αβέβαιη ή ακόμα και μοιραία για τους συμμετέχοντες.  Δεδομένου λοιπόν ότι οι υπόλοιποι κυβερνήτες αντιτορπιλικών του Ναυτικού,καθώς και αξιωματικοί του Στρατού και της Αεροπορίας, δεν θα συμμετείχαν, φαντάζομαι ότι χρειάστηκε μεγαλη δύναμη και θάρρος για να προβείτε εσείς σε ανταρσία οδηγώντας το ΒΕΛΟΣ στην Ιταλία και καταφέρνοντας το πρώτο χτύπημα που έθεσε πλέον τη δικτατορία στην πορεία προς την πτώση.

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Εγώ έχω λίγο dna πειρατού αντάρτη κτλ κτλ, γιατί εμείς ήμαστε τρία αγόρια, ο πατέρας μου ήταν καπετάνιος ωκεανοπόρος, έλλειπε τότε πολύ μεγάλα διαστήματα, να φανταστείς τα μπάρκα των καπεταναίων διαρκούσαν τότε μεχρι και εναμιση χρόνο, γι αυτό και εμείς έχουμε διαφορά εναμιση χρόνο ο ένας από τον άλλον με τα αδέρφια μου το Λεωνίδα και το Γιώργο-  εγώ είμαι ο μικρότερος. Οι προπάπποι μας έζησαν στην καταστροφή των Ψαρρών που έγινε τον Ιούνιο του 1824, όταν ήταν περίπου 20 χρονών. Ντύθηκαν με ράσα και το έσκασαν με μια βάρκα για να γλιτώσουν και βγήκανε στην Κύμη, εκεί που είναι το πατρικό μου. Τα Ψαρρά είναι ακριβώς απέναντι από την Κύμη. Να φανταστείς, όταν έχει καθαρό καιρό, από το μπαλκόνι μου στην Κύμη βλέπεις τα Ψαρρά. Είναι περίπου 60 μίλια η απόσταση. Γι αυτό το επίθετό μου είναι Παππάς. Ξεκίνησε σαν παρατσούκλι επειδή οι ντόπιοι της Κύμης είδαν δυο ρασοντυμένουν νέους να βγαίνουν στη στεριά, και από τότε έμεινε και έγινε το όνομα της οικογένειάς μας. Αυτοί λοιπόν έγιναν εφοπλιστές έμποροι της εποχής με καήκια και λοιπά, πηγαιναν ας πούμε Κωνσταντινούπολη και Οδησσό και πιθανώς θα έκαναν και λίγο κούρσο, πειρατείες δηλαδή όπως όλοι οι ναυτικοί της εποχής εκείνης. Κατά σύμπτωση, και ο παππούς της μάνας μου, ο Καπεταν- Γιάννης ο Ελευθερίου- ο οποίος έχει κάνει και δωρεές στην Κύμη εκκλησίες κτλ- ήταν πιο δεινός πειρατής από τους Παππάδες, και μάλιστα μου έλεγε ένας θείος μου, ο οποίος έχει πεθάνει τώρα χρόνια πολλά, ότι ‘εσύ βρε Νίκο έχεις το dna του καπετάν- Γιάννη του Ελευθερίου.  Επίσης φαντάσου τώρα τη μάνα μου μόνη της με τρία αγόρια στην επαρχία… σκληροι ήμασταν, εγω σκυλί σκέτο, οι άλλοι δυο ήταν λίγο πιο ήρεμοι, εγώ σκέτος αντάρτης. Ας πούμε ήμουν πέντε χρονών και μου έλεγε ‘πήγες για μπάνιο Νίκο;’ Και εγώ έλεγα όχι , μου σήκωνε τότε το φανελάκι και μου έγλειφε την πλατη ώσπου καταλάβαινε το αλάτι και ότι της είχα πει ψέματα. Με έδερνε τόσο πολύ που τα άλλα δυο αδέρφια της φώναζαν ‘μαμά σταμάτα θα τον σκοτώσεις’. Ήμουν λοιπόν ατίθασος. Μέσα στο κίνημα του Ναυτικου ήμασταν μυημένοι 27 κυβερνήτες υποβρυχίων, αντιτορπιλικών, αρματαγωγών κτλ, και εγώ μόνο ξεχώρισα, γιατί όταν ένας κυβερνήτης είναι αποφασισμένος δεν τον σταματάει κανένας. Οι υπόλοιποι κάθισαν εδώ και τους πιάσανε οι Χουντικοί.

ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ: Από το βιβλίο του κυρίου Γκορτζή κατάλαβα ότι προβλέψατε την κατάληξη όσων  έφυγαν από το κίνημα και την προδοσία του σχεδίου.


ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Ναι γιατί είχα τη μεγάλη εμπειρία πάνω σ αυτό, γιατί το είχα ζήσει και στις 13 και στις 21 Απριλίου που δεν κινήθηκε κανείς . Παραδείγματος  χάριν στις 21 Απριλίου του 1967, αρχηγός του Ναυτικού ήτανε κάποιος Εγγολφόπουλος, καλός  αξιωματικός κτλ. Τους συλλάβανε το βράδυ εκείνο και τους πήγανε πάνω στο Πεντάγωνο,- ήταν τότε που δέχτηκε  ο Κωνσταντίνος (ο βασιλιάς) να ορκίσει τον Κόλλια(πρόεδρος του Αρείου Πάγου) πρωθυπουργό,  ε, οι δικαστικοί όπως ήταν αναμενόμενο, ήταν στο πλευρό της Χούντας- το πρωί της 22ας Απριλίου, τους άφησαν ελεύθερους, και ο Εγγολφόπουλος κατέβηκε στο επιτελείο του Ναυτικού, το οποίο τότε ήταν στην πλατεία Κλαυθμώνος. Εκεί  ένας φίλος μου ονόματι Γιώργος Αγγελόπουλος ο οποίος ήταν οικονομικός αντιπλοίαρχος, ήτανε γραμματεύς του ανωτάτου ναυτικού συμβουλίου, ρώτησε τον Εγγολφόπουλο ‘κύριε Αρχηγέ, γιατί δεν πάμε κάτω στον ναύσταθμο να πάρουμε τα καράβια να πάμε στο Φάληρο;' Κι όμως περιμένανε όλοι σαν τις κοτούλες, δεν έγινε τίποτα,τόσοι στρατηγοί… δεν είχε ο άλλος την ψυχή εκεί στο λοχαγό που τον συνέλαβε να τραβήξει το πιστόλι να τον εκτελέσει, αυτά θέλουνε ψυχή, και αυτές οι ευκαιρίες είναι μοναδικές, αν δεν τις πιάσεις απ’ τα κέρατα το χάνεις το παιχνίδι.

ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ
: Είναι και ρίσκο όμως το να εκμεταλλευτεί κανείς μια τέτοια ευκαιρία. Ας πούμε η κίνηση που κάνατε εσείς με το Α/Τ ΒΕΛΟΣ θα μπορούσε να έχει την αντίθετη κατάληξη, σωστά;

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Το βράδυ της 21ης Μαίου του ’73, του Αγίου Κωνσταντίνου, εγώ ήμουν σε μια άσκηση με τη δύναμη του ΝΑΤΟ με διοικητή ένας Τούρκο πλοίαρχο, μάλιστα μιλάμε ακόμα με αυτόν, ήταν αυτός που μου είπε το ‘good luck Nick’ όταν αποφάσισα να φύγω από την άσκηση. Εγώ λέω πάντα σε όλους ότι υπήρξα στη ζωή μου τυχερός, ενώ από μικρός έκανα τρέλες, κι όμως μου βγαίνανε σε καλό. Και θα σου πώ τώρα ακριβώς  τι τύχη είχα: εγώ λοιπόν ήξερα από την εμπειρία μου της 21ης Απριλίου και της 13ης Δεκεμβρίου που ο Βασιλιάς πήγε στη Λάρισα και έκανε το διάγγελμα εναντίον της δικτατορίας και συγκεκριμένα εδώ μου έκανε τρομερή εντύπωση ότι ενώ  στις 10.45 έκανε ο βασιλιάς το διάγγελμα, στις 10.46 όλοι οι αξιωματικοί οι βασιλικοί, οι βασιλικότεροι του βασιλέως, οι υπασπιστές του, πήγανε με τον Παπαδόπουλο, με τη δικτατορία.. τρομερό πράγμα. Από εκεί σιχάθηκα , επειδή είχα ζήσει και τα Ιουλιανά (από τη θέση του υπασπιστού του υπουργού) και τις παρεμβάσεις του βασιλιά Κωνσταντίνου στις ένοπλες δυνάμεις. Φνταστείτε όλοι οι άνθρωποι του βασιλέως ταχθηκαν υπέρ του Παπαδόπουλου, και κάποιοι άλλοι όπως εγώ που ήμουνα κυβερνήτης στον ΛΕΟΝΤΑ, ή κάποιος Μουρίκης που ήταν διοικητής των αρματαγωγών, που δεν ήμασταν και φανατικοί βασιλικοί (να σκεφτείτε η οικογένεια μου ήταν Βενιζελικοί μέχρι το κόκκαλο), ε, πήγαμε με το βασιλιά, γιατί; Όχι για στηρίξουμε τον Κωνσταντίνο αλλά για να επαναφέρουμε το σύνταγμα της βασιλευομένης δημοκρατίας, δημοκρατία.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ: Θυμάμαι τι ωραία που τα είπε ο κύριος Ναύαρχος, εγώ ήμουν εκεί κυριε Παππά όταν δώσατε τη συνέντευξη το βράδυ. Ψάχνανε οι δημοσιογράφοι να βρούν ένα στοιχείο που να σας δείχνει βασιλόφρονα, αλλά τους είπατε θυμάμαι πολύ καλά.

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Γιατί λοιπόν λέω ότι ήμουν τυχερός: όταν περνούσαμε από την Κρήτη, ενώ ειδοποίησα τους υπόλοιπους- τους συναδέλφους μου, ας πούμε την επαναστατική επιτροπή του κινήματος,τον Παπαδόγγονα, τον Σέκερη κτλ- τηλεφωνικώς ότι κάτι έχουν αντιληφθεί οι δικτάτορες, τους λέω ‘έτσι κι έτσι.. με ζητάει το Α2 του ΓΕΝ’ αμέσως υποψιάστηκα την προδοσία του κινήματος, τους είπα λοιπόν ‘κατεβείτε αμέσως στο ναύσταθμο, πάρτε τα καράβια σας και φύγετε γιατι αύριο θα σας συλλάβουν’. Ο Παπαδόγγονας συναντήθηκε με τον Αβέρωφ το ίδιο βράδυ κάπου στο Τατόι και του είπε κι εκείνος ‘Αλέκο, εκεί που έχουμε φτάσει, κατεβείτε και πάρτε τα καράβια και φύγετε, δεν υπάρχει γυρισμός’ ακριβώς όπως τους είχα πει εγώ. Κι όμως αυτοί αντί να κάνουν αυτό, έκαναν σύσκεψη με τον υποτιθέμενο αρχηγό, τον Κονοφάο, ο οποίος ήταν επίσης βασιλικότερος του βασιλέως και οδηγείτο πάντα από το τι θα γίνει ο Κωνσταντίνος, δυστυχώς και είχε κάνει και σφάλματα-πχ είχε στείλει τον Ροζάκη στη Ρώμη να ρωτήσει τον Κωνσταντίνο αν είναι μαζί μας, λες και ο Κωνσταντίνος θα μας πρόσφερε τίποτα στο στόλο, τι να μας κάνει ο Κωνσταντίνος!! Τέλος πάντων..- πέρνουνε απόφαση αναβολής του κινήματος, πράγμα που είχε συμβεί επανειλλημένα, εγώ τους έβλεπα ότι δεν είχε κανείς το… corazon(γελια!!). και απεδείχθει το πόσο σωστή ήτανε η δική μου σκέψη, που έλεγα να φύγει ο στόλος, γιατί εμείς το κίνημα το σχεδιάσαμε με στόχο να πάμε στο Φάληρο και στη Σύρα, να απειλήσουμε τον Παπαδόπουλο, όχι να πάμε να τον συλλάβουμε να τον πάμε στο Γουδί να τον εκτελέσουμε με τον Μακαρέζο και τον Παττακό και τους άλλους. Όχι, δεν ήταν αυτός ο στόχος. Ο στόχος ήταν δια της πιέσεως, δια του εξαναγκασμού, να πεί αυτός ‘ναι κάνω ελεύθερες εκλογές και επαναφέρω τη δημοκρατία’, δεν θέλαμε να τον πάμε να τον τουφεκίσουμε. Ενώ όλοι αυτοί που φοβόντουσαν, γιατί αυτό ήταν δικαιολογία γιατι δεν είχαν το κουράγιο να πούνε ‘άντε προχωράμε κι ότι γίνει’, εγώ το είχα προβλέψει αυτό και τις αναβολές του κινήματος και τι είχα κάνει: είχαμε υπογράψει όλοι οι συμμετέχοντες σε ένα χαρτί έναν όρκο για την πραγματοποίηση του κινήματος. Αυτό το χαρτί λοιπόν δεν το εμπιστεύνταν σε μένα λόγω της παρορμητικής φύσης μου, αλλά το είχαν δώσει στο Θανάση το Σέκερη- ο οποίος ηταν συμμαθητής μου και μεχρι σήμερα φίλος μου αγαπητός και εξαίρετος από πασα πλευρά- επειδή ήταν ήρεμος και πράος. Εγώ έφευγα από δω για να πάω να συναντήσω τη δύναμη του ΝΑΤΟ στην Κρήτη και του είπα ‘Θανάση φέρε μου τους όρκους να τους πάρω μαζί’ – τους είχε σε ένα briefcase στο πατάρι πάνω από το μπάνιο- και μου είπε ‘ ρε Νίκο πώς να σου τους δώσω, αν το καταλάβουνε οι άλλοι θα με σκοτώσουνε’, και του ξανάπα ‘ δώστους μου ρε Θανάση, πιο ασφαλείς θα είναι με μένα που θα είμαι εν πλω’ ε, από δω από κει μου φέρνει ο Θανάσης το briefcase διστακτικα και του λέω κι εγώ  ‘αυτοί οι πούστηδες δεν έχουν σκοπό να φύγουνε’.       
(γέλια!! Κι εκείνη τη στιγμή μπήκέ στο δωμάτιο η κυρία Πούπα λέγοντας ‘γιατί γελάς εσύ, για μενα λές πάλι;)

ΝΑΥΑΡΧΟΣ
(συνέχεια): Φευγώ λοιπόν από την Κρήτη με το ΒΕΛΟΣ  το πρωί της 22ας του μηνός, καναμε γυμνάσια στο Μυρτώο Πέλαγος και προχωρούσαμε για τη Γένοβα, περάσαμε από το στενό της Μεσσήνης, και ήμαστε έξω από τη Σαρδηνία, περνόντας εγώ από τον Καβομαλιά ήτανε ο Λυμπέρης, ο μετέπειτα αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος ήταν κυβερνήτης στο  Α/Τ ΠΑΝΘΗΡΑΣ,  και μου είπε ‘ΣΟΦΟΚΛΗΣ’, αυτό ήταν το συνθηματικό που σήμαινε ότι το κίνημα αναβάλλεται.

ΚΥΡΙΑ ΠΟΥΠΑ: Μα και το ίδιο βράδυ ήρθε ο Σέκερης και μου λέει δεν πάει καλά το κίνημα, πάρε το Νίκο και πες του ότι ‘το παιδί αρρώστησε’, δεν κατάλαβα κι εγώ, δεν τα ήξερα τα συνθηματικά, πηρα το γιατρό και τον ρώτησα τι να κάνω το παιδί που πρέπει να έπαθε αλεργία, με παίρνει μετά ο Νίκος και του λέω ‘το παιδί αρρώστησε’!

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Εξω από τη Σαρδηνία λοιπόν που ήμασταν, όπως καθίσαμε το μεσημέρι στο καρέ και τρώγαμε, απέναντι είχαμε την τηλεόραση, δίπλα μου καθόταν ο Μανώλης ο Ξενάκης που ήταν ύπαρχος του πλοίου, ακούμε την ιταλιάνα εκφωνήτρια στο ιταλικό κανάλι που πιάναμε να λέει ‘en grecia amiralli I officiali en servicio arestat’ ναυαρχοι και αξιωματικοί εν ενεργεία συνελλήφθησαν. Εγώ λοιπόν πήγα στο δωμάτιο μου που ήταν δίπλα στο καρε των αξιωματικών, πήρα την εγκυκλοπαίδεια τη μπριττανικα και επιστρέφω στο καρέ και διαβάζω το πριάμπλ: ΝΑΤΟ= τα κράτη μέλη έχουν κάνει αυτό το συνασπισμό για να προστατέψουν τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα κτλ κτλ.και φτιάχνω το σήμα αυτό το οποίο το έχουμε τώρα εδώ πέρα, ανέβηκα στη γέφυρα και πήρα μέσω του πρωτεύοντος τακτικού καναλιού το διοικητή της άσκησης τον κάπτεν Πιρρεν, του διάβασα το σήμα και του είπα ότι εγώ φεύγω, κινουμαι  ανεξαρτητος. Μεσα στο πλοίο είχα 272 ανθρώπους, 35 αξιωματικούς, 92 υπαξιωματικούς, 170 ναύτες στρατεύσιμους. Εκείνη τη στιγμή λοιπόν το μεσημέρι στις 2 η ώρα στις 25 του μηνός, η σκέψη μου ήταν να πάω στην Ρώμη, ξέροντας ότι εκεί ήταν και ο Κωνσταντίνος, και επίσης ξέροντας ότι στην Ελλάδα υπήρχε ακόμα το σύνταγμα του ’51 που έλεγε ότι το πολίτευμα ήταν βασιλευόμενη δημοκρατία, ανεξαρτήτως αν αντιβασιλεύς ήτανε ο Ζολτάκης, όταν έβγαιναν τα βασιλικά διατάγματα η υπογραφή ήταν του Κωνσταντίνου, κι ετσι παρόλο που ήταν στη Ρώμη και είχε το στόμα του κλειστό- γιατί ο Παπαδόπουλος του έστελνε και το επίδομα τότε 350.000 δολάρια το χρόνο, δεν μίλαγε. Τι σκέφτηκα λοιπόν, όπως είναι γνωστό ένα ελληνικό πλοίο, είτε πολεμικό, είτε εμπορικό, ακόμα κι αν είναι σε ξένα χωρικά ύδατα, θεωρείται ελληνικό έδαφος. Θα έπαιρνα λοιπόν και τον Κωνσταντίνο και τον Κραμανλή και όλους αυτούς τους εξόριστους και θα πηγαίναμε στην Κρήτη για να πιέσουμε τον Παπαδόπουλο. Δυστυχώς όμως, φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Βγήκαμε λοιπόν στην Ιταλία, στο Φιουμιτσίνο, μας πήρε η κυβέρνηση, μας πήγε σε ένα χώρο για συνέντευξη. Δίνοντας εγώ το σήμα υποψιάστηκα ότι δεν θα διαδοθεί στην κοινή γνώμη, γι αυτό πήγα μόνος μου μέσα στον ασύρματο και είπα στον ασυρματιστή το Γιώργο τον Κόκκορη να καλέσει το ράδιο Ρώμα, για να δώσω το σήμα. Ο σταθμός αυτός όμως ήταν εμπορικός και με ρώτησαν ‘ποιοι είστε, ποιοι θα πληρώσουν’, αυτομάτως εγώ απάντησα ‘Εμμανουέλα της εταιρίας ΒΑΡΝΙΜΑ’ του Βαρδιγιάννη. Παρά ταύτα όμως πίστευα ότι και πάλι μπορεί να το κουκουλώσουν το σήμα. Τι έκανα λοιπόν: μόλις έφτασα στο Φιουμιτσίνο κατεβάζω τη βάρκα κάτω και βάζω μέσα το Γκορτζή, το Στράτο και τον Ματαράγκα και τους είπα να πάνε στο αεροδρόμιο και να τηλεφωνήσουν στο associated press. Όταν έδωσαν αυτοί το σήμα, αμλεσως διαδόθηκε, ξεσηκώθηκε κυρίως η Ιταλία, και αυτή ήταν η τύχη μου. Ότι δηλαδή ενώ θα μπορούσα να πάω σε οποιοδήποτε άλλο μέρος πχ στη Γαλλία, με φώτισε ο Θεός και πήγα στην Ιταλία όπου υπήρχαν ακόμα νωπές οι μνήμες από τη δικτατορία του Μουσολίνι, μάλιστα πολλοί από τους υπουργούς που συνάντησα εκεί ήταν εξόριστοι του Μουσολίνι, όπως ενας υπουργός ονόματι Φαραντέι, ο οποίος μου είπε κιόλας ‘comadante στη δικτατορία του Μουσολίνι ήμουν κι εγώ εξόριστος όπως είσαι τώρα εσύ, ήμουν στη Γενέβη και κουβαλούσα βαλίτσες στο σταθμό’. Γι αυτό μας συμπαραστάθηκαν  τόσο. Οσο για το ΝΑΤΟ, μπορεί η συνθήκη του  να λέει περι δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά κάπου στο τέλος υπάρχει ένα άρθρο που λέει ότι τα κράτη-μέλη έχουν το δικαίωμα να εκδόσουν λιποτάκτες στρατιωτικούς στο εσωτερικό τους. Δηλαδή, εμείς τότε θεωρούμασταν λιποτάκτες και η Ιταλία θα μπορούσε να μας παραδόσει στον Παπαδόπουλο. Ασχετα ότι δεν το έκανε, γιατί θα ξεσηκωνόταν το σύμπαν.
ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Όπως έχουμε ξαναπεί, εγώ κατάγομαι από δημοκρατική οικογένεια, με παππούδες βενιζελικούς και από της μητέρας μου την πλευρά και από του πατέρα μου και τα λοιπά…και όλοι μας ναυτικοί, γιατί όπως ξέρουμε η Κύμη-απ’ όπου προέρχομαι- είναι πόλη ναυτική από εκείνα τα χρόνια όπως ήταν η Χίος, η Σύρα, το Γαλαξίδι και οι Οινούσσες. Από τέτοια μέρη ήταν οι εφοπλιστές της εποχής εκείνης, και τι σήμαινε τότε εφοπλιστής; Εκείνος που είχε στην κατοχή του σκούνες, καΐκια, μπρατσέρες κτλ.. καΐκια από 50 τόνους έως 300 τόνους φαντάσου… οι κυμιώτες λοιπόν ήταν καπετάνιοι και έμποροι κυρίως και μετέφεραν κρασιά, λάδια και λοιπά προϊόντα προς την Κωνσταντινούπολη, την Οδησσό- την Οντέσσα όπως την έλεγαν- και τις περιοχές της Μαύρης Θάλασσας αλλά και στη Μασσαλία.

Γι’ αυτό και προπάππος μου ήταν ένας εφοπλιστής της εποχής εκείνης με καταγωγή από τα Ψαρά. Εγώ λοιπόν γύρω στο ’38 ήμουν στην Τετάρτη Δημοτικού και έπειτα πήγα στο οκτατάξιο γυμνάσιο και το τέλειωσα το ’47 οπότε και μπαρκάρισα για λίγο με το πατέρα μου σαν μούτσος άμισθος σε ένα καράβι της ακτοπλοΐας που το λέγανε ‘ΗΡΑΚΛΕΙΟ’ και στη συνέχεια σκέφτηκα να πάω στη σχολή δοκίμων που έπαιρναν μαθητές μέχρι 18 ετών. Ο αδερφός μου ο Γιώργος είχε ακολουθήσει τον πατέρα μου στο εμπορικό ναυτικό. Τότε υπήρχαν δυο τρία φροντιστήρια που προετοίμαζαν μαθητές για τις στρατιωτικές σχολές, τη σχολή Ευελπίδων, τη σχολή Δοκίμων και τη σχολή Ικάρων. Πήγα λοιπόν και εγώ δέκα μήνες περίπου στο φροντιστήριο του Κλαδάκη και το ’48 το καλοκαίρι μπήκα στη σχολή Δοκίμων. Στις 7 Απριλίου του ’52 βγήκαμε σημαιοφόροι εμείς της τάξης μου. Οι σκληρές ποινές σε σημείο βασανισμού μας έδεσαν μεταξύ μας τους μαθητές της τάξης εκείνης. Φαντάσου, έχουν περάσει 60 χρόνια περίπου και ακόμα είμαστε δεμένοι όσοι ζούμε. Εγώ ήμουν από τους ζωηρούς αξιωματικούς, λοιπόν, και χάριν του σωστού δε λογάριαζα κανέναν ακόμα κι αν ήταν ανώτερός μου. Λάθος βέβαια αυτό για μια καλή στρατιωτική σταδιοδρομία, αλλά εν πάση περιπτώσει με συγχωρούσαν γιατί ήμουν πολύ καλός στα ναυτικά μαθήματα, στους χειρισμούς, στα πλοία, στις παραβολές, στα άρμενα, στις αγκυροβολίες κτλ. Εξάλλου εμείς γαλουχηθήκαμε με αξιωματικούς οι οποίοι είχαν ψηθεί στον πόλεμο, φαντάσου το ’48 ήταν τέσσερα χρόνια μετά τον πόλεμο και είχαν ζήσει τέσσερα χρόνια πόλεμο, ήταν αξιωματικοί τίμιοι, ακέραιοι, με ιδανικά, έτσι πήραμε πράγματα σπουδαία από αυτούς. Για παράδειγμα είχαμε τον Τσουκαλά που ήταν ο ύπαρχος του υποβρυχίου του Κατσώνη με το Λάσκο μαζί που πνίγηκε στη Σκιάθο ανήμερα του Σταυρού. Είχαμε τον Λούντρα, είχαμε τον Σπύρο Μήλιο… αξιωματικούς του πολέμου οι οποίοι μας δώσανε παράδειγμα και πράγματι με αυτά τα ιδανικά μεγαλώσαμε. Στη συνέχεια είχα την ευκαιρία να ψηθώ χωρίς να ανήκω σε κανένα κόμμα.. ήμουν ένας αγνός δημοκράτης, κυρίως λόγω καταγωγής. Είχα λοιπόν την εμπειρία και την τύχη από το ΄63 να με τοποθετήσουν ως υποπλοίαρχο υπασπιστή του υπηρεσιακού υπουργού Εθνικής Αμύνης, του Παπανικολόπουλου. Το Νοέμβρη το ’63 έγιναν εκλογές και ήρθε πρώτο κόμμα το Κέντρο. Τότε υπήρχε ο Ανένδοτος Αγώνας, οι νοθείες και η βία… Μητσοτάκηδες, Αποστασίες, διαόλοι, τριβόλοι και σχετική ανακατωσούρα. Μετα ακολούθησαν τα Ιουλιανά. Αλλά είχα την τύχη να θητεύσω ως υπασπιστής, σκέψου κάτι σαν γενικός γραμματέας του υπουργού- γιατί τότε δεν υπήρχαν τα μεγάλα επιτελεία που υπάρχουν σήμερα.. σήμερα ο κάθε υπουργός έχει δέκα κοπέλες να σηκώνουν τα τηλέφωνα!!-τότε ήμασταν μόνο στρατιωτικοί. Θυμάμαι ότι επι Παπανικολόπουλου και μετα επι Γαρουφαλιά, το επιτελείο αποτελούνταν από έναν ταγματάρχη του στρατού, τον πατριώτη μας τον Άγγελο τον Πνευματικό, που έγινε και βουλευτής μετά, ο Φραγκάκης της αεροπορίας και εγώ. Εγώ είχα έναν ναύτη, ο Φραγκάκης έναν σμηνίτη και ο ταγματάρχης είχε έναν φαντάρο, όλοι στρατεύσιμοι δηλαδή. Και από ένα τζιπ ο καθένας. Αυτό ήταν το επιτελείο. Ούτε λιμουζίνες, ούτε γραμματείς και Φαρισαίοι, ούτε τίποτε άλλο. Τον Φεβρουάριο του ’64 που ήρθε το Κέντρο με 54-55%, παρέμεινα υπασπιστής στο Γαρουφαλιά και για λίγο στον Μιχάλη τον Παπακωνσταντίνου. Τα γραφεία τους τα είχαν στην πλατεία Κλαυθμόνος, εκεί που ήταν το Γενικό Επιτελείο του Ναυτικού. Το ’65 ως υπασπιστής του Γαρουφαλιά, και τι δεν είδαν τα μάτια μου!!.
Την ανάμειξη των ανακτόρων, πρώτα του Βασιλέως Παύλου και μετά το θάνατο αυτού, του νεαρού Κωνσταντίνου, του Αρναούτη κτλ μέσα στις ένοπλες δυνάμεις. Δηλαδή με λίγα λόγια αυτοί κάνανε κουμάντο. Θυμάμαι χαρακτηριστικά όταν ήρθε το Κέντρο, οι αξιωματικοί- κλειδιά των Αθηνών ήταν ακροδεξιοί(σημειώτεον ότι πάντοτε μέσα στους κύκλους του στρατού και των στρατηγών τριγυρνούσε η ιδέα του κινήματος, πράγμα που μετά εκμεταλλεύτηκε ο Παπαδόπουλος). Βέβαια, για να μην παρεξηγηθώ, οι άνθρωποι εκείνοι επειδή ακριβώς είχαν ζήσει και πολεμήσει στον Εμφύλιο είχαν αναπτύξει έντονα αντικομουνιστική νοοτροπία σε σημείο που αν ήταν δυνατό κάθε πρωί μπρέκφαστ θα έτρωγαν άνετα έναν κομμουνιστή. Το Κέντρο λοιπόν προσπάθησε να εκδημοκρατικοποιήσει το στρατό κυρίως, γιατί το Ναυτικό και η Αεροπορία δεν είχαν τέτοια πράγματα. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τότε το Κέντρο και κυρίως ο  Μιχάλης ο Παπακωνσταντίνου ο υφυπουργός Αμύνης -ο οποίος ήταν τότε αριστερότερος του Παπανδρέου, είχε κατηγορηθεί ότι είχε αναμειχθεί και στην οργάνωση του Ασπίδα κτλ κτλ- τοποθέτησε στην ΚΥΠ τον Αλέκο τον Παπατέρπου, και στον Στρατό, νομίζω στις μεταθέσεις, στον Β’ κλάδο του Στρατού, ήτανε ο Χαρίλαος ο Τσεπαπαδάκης, Κρητικός, λαμπρός αξιωματικός του πολέμου, είχε πολεμήσει στη μάχη της Κρήτης, άνθρωπος του Μητσοτάκη τότε -ο Μητσοτάκης ήταν υπουργός συντονισμού στην κυβέρνηση Παπανδρέου. Προσπαθούσαν λοιπόν να βάλουν στις θέσεις κλειδιά πέριξ των Αθηνών, στα πόστα ας πούμε του στρατού, αξιωματικούς πιο δημοκρατικούς, όχι όσο φανατισμένους δεξιούς κτλ. Τότε λοιπόν φτιάχνανε τις μεταθέσεις ο Τσεπαπαδάκης και ο Παπατέρπος, ερχόντουσαν στον Παπακωνσταντίνου ο οποίος τις υπέγραφε επειδή είχε εμπιστοσύνη σ’ αυτούς τους δυο αξιωματικούς, αλλά οι μεταθέσεις τότε και οι εξουσιοδοτήσεις του υπουργού προς τον υφυπουργό αφορούσαν αξιωματικούς από το βαθμό του Ταγματάρχου και κάτω. Εξουσιοδότηση για μεταθέσεις Αντισυνταγματάρχη, Συνταγματάρχη, Ταξιάρχη και     Στρατηγών δεν παραχωρείτο στον υφυπουργό αλλά κρατούσε την αρμοδιότητα αυτή ο Γαρουφαλιάς. Αυτός είχε μια τρομερή υποτέλεια προς το παλάτι, παρόλο που ήτανε του Κέντρου άνθρωπος και φίλος του γέρου του Γεωργίου του Παπανδρέου, ήταν τρομερά υποτελής, μέχρι αηδίας, προς τα ανάκτορα. Επειδή εμένα μου είχε εμπιστοσύνη ο Παπακωνσταντίνου, έπαιρνα το φάκελο από αυτόν για τις μεταθέσεις αντισυνταγματάρχη, συνταγματάρχη κτλ και πήγαινα μέσα στον Γαρουφαλιά για να τις υπογράψει. Αμέσως λοιπόν- ο Γαρουφαλιάς ήταν ένας πολύ έξυπνος άνθρωπος, μυαλό ξυράφι- μου έλεγε, ‘κύριε Υπασπιστά αφήστε το φάκελο και φωνάξτε τον κύριο Αρναούτη’. Εγώ έβγαινα απ’ έξω, έπαιρνα τηλέφωνο τον Αρναούτη και σε μια δυο ώρες ερχότανε κάτω αυτός και μπαίναμε στον Γαρουφαλιά. Η συμπεριφορά του Γαρουφαλιά ήτανε σκαιοτάτη προς τους αξιωματικούς. Θυμάμαι χαρακτηριστικά, τότε ΑΓΕΕΘΑ ήτανε ο Τσολάκας, μεγάλος αξιωματικός του πολέμου. Όταν έμπαινε το γραφείου του Γαρουφαλιά και του έλεγε ‘καλημέρα κύριε Υπουργέ’ εκείνος δεν σήκωνε το κεφάλι να του πει ούτε καλημέρα…σκαιότατος. Έμπαινε ο αρχηγός του Ναυτικού που ήτανε ο Αυγέρης τότε, ναύαρχος του πολέμου, ξέρεις, πολεμισταράδες με περγαμηνές, παράσημα κτλ ‘καλημέρα κύριε Υπουργέ’… σημασία αυτός φαντάσου, γαϊδούρι. Ερχότανε λοιπόν ο Αρναούτης, ταγματάρχης τότε αυτός, έλεγα στον Γαρουφαλιας ‘ κύριε υπουργέ είναι εδώ ο κύριος Αρναούτης’… σηκωνότανε λοιπόν, πήγαινε σκυφτός σαν τον Καραγκιόζη και το Χατζηαβάτη στην πόρτα και σχεδόν με μετάνοιες, μόνο το χέρι δε του φιλούσε. Αφού ήταν και κοντός, εγώ ήμουν ολόκληρο θηρίο, μου ερχόταν να πάρω μια καρέκλα να του τη φορέσω καπέλο να πάω και φυλακή. Σε τέτοιο σημείο με έφερνε. Ερχόταν λοιπόν ο Αρναούτης και όταν ενημερωνόταν για τους αξιωματικούς των θέσεων-κλειδιά έφερνε αντιρρήσεις και σύστηνε άτομα της δικής του αρεσκείας. Για παράδειγμα έλεγε ‘ποιόν έβαλες στο Κέντρο Πυροβολικού; Τον Παππά; Δεν συμφωνώ. Να μπει ο Πατακός.’ Φαντάσου το μέγεθος της ανάμειξης των ανακτόρων στο στράτευμα λοιπόν. Στο Γουδί που ήταν άρματα- και ανά πάσα στιγμή ήταν έτοιμοι για πόλεμο αυτοί εκεί πέρα- ‘να μπει ο Μακαρέζος’ έλεγε ο Αρναούτης. Ορίστε λοιπόν, τους βάζανε αυτούς για δημοκρατικότερους ο Αρναούτης και ο βασιλιάς και νομίζανε ότι είναι δικοί τους, δεδομένου ότι και το κίνημα ήταν αμφιλεγόμενο, ενώ αυτοί είχαν τα δικά τους σχέδια. Εν συνεχεία φτάσαμε στην ημέρα.. εκεί στους Αποστάτες, που ο βασιλιάς δεν επέτρεπε στον πρωθυπουργό της χώρας, στο Γεώργιο Παπανδρέου, να παραλάβει το υπουργείο Εθνικής Αμύνης, γιατί του είπε να βάλει εκείνον (το βασιλιά) και Παπανδρέου δεν ήθελε. Τότε έγινε η σύγκρουση, τα Ιουλιανά που λένε και καταλήξαμε έπειτα στο κίνημα της 21ης Απριλίου το οποίο είχε προετοιμαστεί από τα ανάκτορα κατά το 80%.

ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ: Μόνο μέσω εκείνων των μεταθέσεων στις σημαντικές στρατιωτικές θέσεις της Αθήνας;

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Βεβαίως, βεβαίως, γιατί παρόλο που είχε έρθει το Κέντρο τότε με τόση πλειοψηφία δεν του έμεναν περιθώρια να μετατρέψει αυτή την κατάσταση που λάμβανε χώρα μέσα στο στράτευμα, κι έτσι φτάσαμε στις 21 Απριλίου και τα είχαν όλα έτοιμα. Δηλαδή επί Κέντρου έγινε όλη η προετοιμασία της 21ης Απριλίου και με την ευλογία βέβαια του παλατιού.  Βλέποντας κι εγώ όλη αυτή τον ‘προετοιμασία’ ας το πούμε είχα ψηθεί με όλο αυτό έτσι ώστε μετά το κίνημα η σκέψη ήταν μόνο στο πως θα μπορέσουμε να ρίξουμε τον Παπαδόπουλο. Και συγκεκριμένα μετά την απόπειρα που έκανε ο Παναγούλης να σκοτώσει τον Παπαδόπουλο και απέτυχε και τον πιάσανε, πάντοτε εγώ θεωρούσα ήρωα αυτό τον άνθρωπο γιατί όπως ξέρεις οι αρχαίοι ημών πρόγονοι ουδέποτε έστησαν αγάλματα στους τυράννους, αλλά μόνο στους τυραννοκτόνους! Κι εμένα ήτανε πάντοτε στο μυαλό μου αυτή ή σκέψη της τυραννοκτονίας. Και γι’ αυτό είχα κάνει και μια προετοιμασία τέτοια εγώ, εάν τελικά δεν γινόταν το Κίνημα του Ναυτικού-όπως και δεν έγινε και ήμουν βέβαιος γι’ αυτό, λόγω λιποψυχίας δικαιολογημένης, είτε λόγω που είχαν παιδιά, κτλ. Γιατί για να μπεις σε μια τέτοια διαδικασία, όντας στρατιωτικός και ενώ υπάγεσαι στον στρατιωτικό κώδικα, μια τέτοια υπόθεση έχει άμεση επίπτωση, δηλαδή έχει στρατοδικείο, συνοπτική διαδικασία και εκτέλεση, γιατί αυτό προβλέπει ο στρατιωτικός ποινικός κώδικας.

ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ: Όσο αφορά στον κύριο Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, στην προηγούμενη  συζήτησή μας κάτι μου είχατε αναφέρει για το ρόλο του στα Ιουλιανά…

ΝΑΥΑΡΧΟΣ:
Στα Ιουλιανά στις Αποστασίες και τους ‘κατεψυγμένους’ πρωθυπουργούς, ο Μητσοτάκης είχε παίξει κι αυτός τον ρόλο του. Επειδή ο Μητσοτάκης συνελήφθει και το έσκασε από ένα νησί που τον είχαν μου φαίνεται, αποδείχτηκε ο καλύτερος αντιστασιακός σε όλη τη Δικτατορία.

ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ: Αυτό μου το λέει και ο κύριος Νικολόπουλος που σε κάποια φάση συνεργάστηκαν με τον Μίκη Θεωδοράκη και των Κωνσταντίνο Καραμανλή του οποίου επιτελάρχης ήταν τότε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Ήτανε τότε που εκείνοι έδωσαν τα χρήματα στον κύριο Νικολόπουλο για να τα φέρει σε εσάς στην Ιταλία όταν πήγατε εκεί με το ΒΕΛΟΣ. Υπήρξε, όπως μου έχει πει, ένα από τα καλύτερα πολιτικά μυαλά της Ελλάδας.

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Άψογος, άψογος. Εγώ τον συζήτησα. Μας οργάνωσε με τον Σιώτη τον καθηγητή της Γενεύης, με το Γιώργο το Μυλωνά στο Παρίσι… μάλιστα ένα βράδυ μας είχε καλέσει στο σπίτι του στο Παρίσι και φάγαμε εκεί με την κυρία Μαρίκα, ήταν και ο Κυριάκος μικρός, μιλάμε για τον Ιούνιο του ’73. Μας οργάνωσε λοιπόν και πήγαμε στην Κοπεγχάγη στη σύνοδο του ΝΑΤΟ κτλ.

ΜΑΙΡΗ ΣΑΚΚΗ: Κάτι ακόμα κύριε Ναύαρχε, πρόσφατα διάβασα το βιβλίο του κυρίου Αραπάκη ‘Το Τέλος Της Σιωπής’ και λέει αρκετά ενδιαφέροντα πράγματα εκεί.. Έχετε να μου πείτε κάτι σχετικά μ’ εκείνον;

ΝΑΥΑΡΧΟΣ: Ο Αραπάκης ήταν φίλος του Αβέρωφ, στις 13 Δεκεμβρίου, τότε με το αντικίνημα του βασιλιά, παρέλαβε αρχηγός του Ναυτικού ο Μαργαρίτης και μετά από αυτόν παρέλαβε ο Αραπάκης. Όταν έπεσε η Χούντα ο Αραπάκης και ο Αβέρωφ κυρίως μας επανέφεραν πίσω στην Ελλάδα και στις θέσεις μας. Εντάξει δεν μπορούσαν να κάνουν και διαφορετικά. Εμείς είχαμε αγωνιστεί για την Ελλάδα και για την δημοκρατία. Μπορούσαν να μην μας επαναφέρουνε; Εμείς θεωρούμασταν λιποτάκτες εξωτερικού, και ήμαστε οι μόνοι, γιατί μετά το Κίνημα του Ναυτικού και την καθαίρεση του Κωνσταντίνου, ο Παπαδόπουλος όλους τους είχε αμνηστεύσει, ακόμα και τον Παναγούλη φαντάσου. Μόνο εμάς μας είχαν λιποτάκτες, εμάς τους τριάντα. Αυτό έλειπε λοιπόν να μην μας επαναφέρουν. Όταν έγινε πρωθυπουργός ο Μαρκεζίνης, είχα έναν σημαιοφόρο, τον Ματαράγκα, ο οποίος να, είναι εδώ στα δεξιά μου (μου δείχνει μια φωτογραφία που υπάρχει κάτω από το τζάμι του γραφείου του). Ο πατέρας του Αίας Ματαράγκας ήταν πρώην υπαρχηγός του Λιμενικού Σώματος και όταν βγήκαμε εξορία ερχότανε εκεί στην Ιταλία να μας δει. Αυτός ήτανε φίλος με το Μαρκεζίνη. Μια μέρα λοιπόν εκεί στην Ιταλία του λέω ‘κύριε Αία, αφού ξέρετε τον Μαρκεζίνη, κάντε κάτι, έχουν αμνηστευτεί οι πάντες κι εμείς παραμένουμε ακόμα λιποτάκτες, ο Παπαδόπουλος αμνήστευσε ακόμα και τον Παναγούλη που πήγε να τον σκοτώσει, πείτε κάτι και για μας.’ Και πράγματι ο Ματαράγκας πήγε στον Μαρκεζίνη κι εκείνος με τη σειρά του στον Παπαδόπουλο ο οποίος όταν άκουσε για εμάς τινάχτηκε έξαλλος και είπε ‘αυτούς ποτέ δεν θα τους αμνηστεύσω’! φαντάσου πλήγμα που δέχτηκε ο εγωισμός του!! Ε, μετά την πτώση του Παπαδόπουλου, ο Αβέρωφ μας αμνήστευσε. Γιατί να μην το κάνει άλλωστε;
Δεκέμβρης 2011

www